ISO 14644 sınıfları ve uygulama alanları
ISO 5 (eski Class 100): m³'te ≥0.5 μm partikül ≤3.520. Uygulama: ilaç aseptik dolum, hücre kültürü laboratuvarı, mikroelektronik üretim.
ISO 6 (eski Class 1.000): m³'te ≥0.5 μm partikül ≤35.200. Uygulama: ilaç ön dolum bölgesi, hassas optik üretim.
ISO 7 (eski Class 10.000): m³'te ≥0.5 μm partikül ≤352.000. Uygulama: ilaç imalat genel, tıbbi cihaz montaj.
ISO 8 (eski Class 100.000): m³'te ≥0.5 μm partikül ≤3.520.000. Uygulama: ilaç depo, hazırlık alanları, ambalajlama.
EU GMP Annex 1'de bu sınıflar Grade A, B, C, D olarak adlandırılır ve mikrobiyolojik limitler ek olarak tanımlanır.
Hava değişim oranı (ACH) ve hava akış tipi
ISO 5: 240-600+ ACH, unidirectional flow (laminer akış) zorunlu. Tek yönlü 0.36-0.54 m/s hava akışı.
ISO 6: 90-180 ACH, unidirectional veya non-unidirectional.
ISO 7: 30-60 ACH, non-unidirectional (turbulent) yeterli.
ISO 8: 10-25 ACH, non-unidirectional standart.
Yüksek ACH değerleri HVAC kapasitesini ve enerji tüketimini ciddi ölçüde artırır. Bu nedenle sınıf seçimi prosese göre optimize edilmelidir.
HEPA/ULPA filtrasyon kademeleri
Pre-filter (G4-F8): kaba toz tutar — sistemin başında, ön koruma.
HEPA H13 (%99.95 @ 0.3 μm): orta seviye filtrasyon — ISO 8-7 sınıfları için yeterli.
HEPA H14 (%99.995 @ 0.3 μm): ilaç imalat ortamı — ISO 7-6 sınıfları için standart.
ULPA U15 (%99.9995 @ 0.12 μm): yüksek hassasiyet — ISO 5 aseptik dolum.
Tüm HEPA/ULPA filtreler terminal HEPA olarak temiz oda tavanına monte edilir (ducted veya FFU — Fan Filter Unit).
Basınç kademelendirme stratejisi
Çapraz kirlenme önlemek için her temiz oda bölgesi arasında basınç farkı uygulanır.
Pozitif basınç (örn. ilaç dolum odası +30 Pa): temiz havayı içeride tutar, kirli hava giremez.
Negatif basınç (örn. tehlikeli madde işleme odası -15 Pa): kirli havayı içeride hapseder, dışa kaçırmaz.
Tipik kademe: koridor +5 Pa → giriş airlock +15 Pa → temiz oda +30 Pa.
Basınç sürekli sensörlerle izlenir; sapma halinde BMS alarm verir.
Sıcaklık, nem ve mikrobiyolojik kontrol
Sıcaklık: 20-22°C ±1°C, ilaç prosesleri için ±0.5°C hassasiyet.
Nem: 45-55% RH ±5%, bazı prosesler için (toz formülasyon) <30% RH gerekli.
EU GMP Annex 1 (2022 revizyon): Grade A bölgelerinde sürekli mikrobiyolojik izleme ve partikül sayım şarttır.
Tüm parametreler 24/7 BMS'ye yazılır, validasyon süreçlerinde kaydedilir (GAMP 5 uyumlu).
Validasyon: IQ / OQ / PQ
IQ (Installation Qualification): ekipmanın doğru kurulduğu, malzeme ve sertifikaların uygunluğu.
OQ (Operational Qualification): sistem tasarım parametrelerinde çalıştığı (sıcaklık, nem, basınç, ACH).
PQ (Performance Qualification): gerçek proses koşullarında sürekli performans (3 ardışık çalışma günü minimum).
Validasyon süreci 3-6 ay sürer. Her aşama detaylı dokümante edilir, FDA/EMA denetimlerinde sunulur.